CPTPP là "con cừu khác đàn" trong họ chứng nhận xuất xứ: không có một tờ mẫu cố định như Form E hay Form D, mà dùng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ với một bộ thông tin tối thiểu. Doanh nghiệp quen "cầm tờ C/O có dấu đỏ" thường bối rối khi hàng CPTPP về mà chẳng có tờ nào như vậy.
Và có một thay đổi nhiều người bỏ lỡ: từ 14/1/2024, chính nhà nhập khẩu Việt Nam cũng được tự chứng nhận xuất xứ cho hàng CPTPP. Hiểu đúng cơ chế này giúp bạn không đi đòi nhầm một "C/O mẫu CPTPP" trong khi thứ hợp lệ để hưởng ưu đãi lại là một chứng từ tự chứng nhận.
Đây là bài khép lại nhóm mẫu C/O trong bộ hướng dẫn Chứng nhận xuất xứ (C/O) hàng nhập khẩu hưởng ưu đãi thuế của Avenir Logistics.
1. CPTPP: 12 thành viên (đã có Anh) và cơ chế khác biệt
CPTPP có hiệu lực với Việt Nam từ 14/1/2019. Ban đầu gồm 11 thành viên; Vương quốc Anh đã gia nhập và Hiệp định có hiệu lực với Anh từ 15/12/2024, nâng tổng số lên 12 thành viên: Nhật Bản, Canada, Úc, New Zealand, Singapore, Malaysia, Brunei, Mexico, Peru, Chile, Việt Nam và Anh.
Điểm khác biệt cốt lõi so với các FTA thế hệ ASEAN+: CPTPP áp dụng tự chứng nhận xuất xứ và không ban hành một mẫu C/O cố định để điền theo ô. Chứng từ chứng nhận chỉ cần thể hiện đủ bộ thông tin tối thiểu theo quy định của Hiệp định.
Văn bản điều chỉnh (đã đối chiếu còn hiệu lực tháng 7/2026): quy tắc xuất xứ theo Thông tư 03/2019/TT-BCT, sửa đổi bởi Thông tư 06/2020/TT-BCT; biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt theo Nghị định 115/2022/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 13/2025/NĐ-CP (giai đoạn 2025–2027); thủ tục hải quan về xác định/kiểm tra xuất xứ theo Thông tư 33/2023/TT-BTC.
2. Ai được chứng nhận: nhà xuất khẩu, nhà sản xuất hay nhà nhập khẩu?
Đây là điểm CPTPP khác hẳn Form E/Form D (chỉ do cơ quan nước xuất khẩu cấp). CPTPP cho phép nhà xuất khẩu, nhà sản xuất, hoặc nhà nhập khẩu tự chứng nhận xuất xứ.
Với hàng nhập khẩu vào Việt Nam: nhà xuất khẩu hoặc nhà sản xuất nước ngoài tự chứng nhận; và từ ngày 14/1/2024 (tức 5 năm sau khi CPTPP có hiệu lực với Việt Nam), chính nhà nhập khẩu Việt Nam cũng được tự chứng nhận — cơ chế này được hướng dẫn tại Thông tư 62/2019/TT-BTC (sửa đổi Thông tư 38/2018/TT-BTC) và Công văn 2669/TCHQ-GSQL.
Với hàng Việt Nam xuất khẩu, trong giai đoạn chuyển tiếp, Việt Nam vẫn cấp C/O mẫu CPTPP qua cơ quan/tổ chức được Bộ Công Thương ủy quyền; cơ chế nhà xuất khẩu đủ điều kiện tự chứng nhận được áp dụng dần theo lộ trình (5–10 năm).
3. Chứng từ tự chứng nhận CPTPP gồm những gì?
CPTPP không quy định mẫu cố định; chứng từ tự chứng nhận (khai trên hóa đơn hoặc một văn bản riêng) phải có tối thiểu các thông tin sau:
Người chứng nhận và tư cách (nhà xuất khẩu, nhà sản xuất hay nhà nhập khẩu);
Tên và địa chỉ nhà xuất khẩu;
Tên và địa chỉ nhà sản xuất (nếu biết);
Tên và địa chỉ nhà nhập khẩu (nếu biết);
Mô tả và mã HS của hàng hóa;
Tiêu chí xuất xứ mà hàng hóa đáp ứng;
Chứng nhận cho một lô hàng hay nhiều lô hàng (chứng từ cho nhiều lô có hiệu lực tối đa 12 tháng);
Ngày chứng nhận;
Chữ ký của người chứng nhận.
Thiếu bất kỳ thông tin cốt lõi nào — đặc biệt là tiêu chí xuất xứ và chữ ký — đều có thể khiến chứng từ bị bác.
(Chèn ảnh: ví dụ một chứng từ tự chứng nhận CPTPP trên hóa đơn, khoanh vùng tiêu chí xuất xứ và chữ ký.)
4. Quy tắc xuất xứ CPTPP: vài điểm đặc thù
CPTPP có một số điểm mới so với các FTA trước đó của Việt Nam:
De Minimis 10%: cho phép nguyên liệu không có xuất xứ không đáp ứng quy tắc chuyển đổi mã số ở mức tối đa 10% trị giá hàng hóa; riêng hàng dệt may là 10% trọng lượng.
Nhiều công thức RVC: ngoài RVC gián tiếp và trực tiếp, còn có RVC theo trị giá tập trung và RVC theo chi phí tịnh (chi phí tịnh chỉ áp dụng cho ô tô và phụ tùng ô tô).
Quy tắc bộ hàng hóa và hàng tân trang/tái chế tạo (remanufactured) — việc nhập khẩu hàng tân trang theo CPTPP được quản lý tại Nghị định 77/2023/NĐ-CP.
PSR chi tiết theo công đoạn sản xuất, chia thành ba danh mục: dệt may; xe và bộ phận/phụ kiện; và các mặt hàng còn lại.
Việc lệch mã HS giữa chứng từ và tờ khai vẫn xử lý theo nguyên tắc chung — xem Lệch mã HS giữa C/O và tờ khai (Điều 16).
5. Dùng CPTPP hay FTA khác? Cẩn thận trùng thành viên
Nhiều nước CPTPP đồng thời nằm trong các FTA khác của Việt Nam, nên cùng một lô hàng có thể có nhiều lựa chọn ưu đãi:
Nhật Bản: CPTPP, AJCEP (Form AJ), VJEPA (Form VJ), hoặc RCEP (Form RCEP).
Úc/New Zealand: CPTPP, AANZFTA (Form AANZ), hoặc RCEP.
Singapore/Malaysia/Brunei: CPTPP, ATIGA (Form D), hoặc RCEP.
Anh: CPTPP hoặc UKVFTA (tự chứng nhận EORI).
Nên so mức thuế và quy tắc xuất xứ giữa các FTA để chọn phương án có lợi nhất mà hàng đáp ứng được. Bảng đối chiếu tất cả mẫu C/O theo FTA nằm ở bài Tổng hợp mẫu C/O theo từng FTA.
6. Những lỗi thường gặp với C/O CPTPP
Đòi một "tờ C/O mẫu CPTPP" cứng cho hàng nhập trong khi cơ chế là tự chứng nhận — hàng nhập từ thành viên CPTPP thường đi kèm chứng từ tự chứng nhận, không phải một mẫu C/O có dấu đỏ.
Chứng từ tự chứng nhận thiếu thông tin tối thiểu — đặc biệt thiếu tiêu chí xuất xứ hoặc chữ ký người chứng nhận.
Nhầm CPTPP với FTA khác cho cùng một nước, dẫn tới áp sai tiêu chí xuất xứ và bị bác khi hậu kiểm.
7. Checklist CPTPP trước khi nhập
Xác định nước xuất xứ có thuộc 12 thành viên CPTPP không, và so sánh với các FTA khác cùng phủ nước đó.
Xác định chủ thể tự chứng nhận (nhà XK/SX nước ngoài, hoặc nhà nhập khẩu Việt Nam từ 14/1/2024).
Kiểm tra chứng từ tự chứng nhận có đủ bộ thông tin tối thiểu, nhất là tiêu chí xuất xứ và chữ ký.
Đối chiếu mã HS trên chứng từ với mã khai nhập khẩu.
Đối chiếu văn bản hiện hành (Thông tư 03/2019 sửa đổi bởi 06/2020; biểu thuế NĐ 115/2022 sửa đổi bởi NĐ 13/2025).
HÀNG CPTPP CỦA BẠN ĐÃ CÓ CHỨNG TỪ TỰ CHỨNG NHẬN ĐÚNG CHUẨN CHƯA?
Vì không có mẫu cố định, chứng từ tự chứng nhận CPTPP rất dễ thiếu thông tin tối thiểu và bị bác. Tải chứng từ lên Công cụ Rà soát chứng từ bằng AI của Avenir để kiểm tra bộ thông tin, tiêu chí xuất xứ và mã HS trong vài giây — trước khi hàng về tới cảng.
👉 Trải nghiệm công cụ AI Rà soát chứng từ miễn phí
Hoặc liên hệ đội ngũ Avenir Logistics để được hỗ trợ khai báo hải quan và thẩm định chứng từ cho hàng nhập khẩu theo CPTPP.
Câu hỏi thường gặp về C/O CPTPP
CPTPP có "C/O" không? Có chứng từ chứng nhận xuất xứ, nhưng không theo một mẫu cố định như Form E/D. CPTPP dùng cơ chế tự chứng nhận với bộ thông tin tối thiểu.
Nhà nhập khẩu Việt Nam có được tự chứng nhận xuất xứ CPTPP không? Có, từ ngày 14/1/2024 (5 năm sau khi CPTPP có hiệu lực với Việt Nam), theo hướng dẫn tại Thông tư 62/2019/TT-BTC.
Anh có nằm trong CPTPP không? Có. Vương quốc Anh gia nhập CPTPP và Hiệp định có hiệu lực với Anh từ 15/12/2024, nâng tổng số thành viên lên 12.
Chứng từ tự chứng nhận CPTPP cần những gì? Bộ thông tin tối thiểu: người chứng nhận và tư cách, thông tin nhà XK/SX/NK, mô tả và mã HS, tiêu chí xuất xứ, phạm vi chứng nhận (một hay nhiều lô), ngày và chữ ký.
Hàng Nhật nên dùng CPTPP hay AJCEP/VJEPA/RCEP? Tùy mức thuế và quy tắc xuất xứ của từng hiệp định cho mặt hàng cụ thể — nên so sánh để chọn phương án có lợi nhất mà hàng đáp ứng được.
Bài viết mang tính tổng hợp nghiệp vụ, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng vụ việc cụ thể. Quy tắc xuất xứ CPTPP đang được rà soát theo phiên bản HS 2022; vui lòng đối chiếu văn bản hiện hành tại moit.gov.vn, trungtamwto.vn và cổng thông tin của cơ quan hải quan trước khi áp dụng. Xem thêm: Chứng nhận xuất xứ (C/O) hàng nhập khẩu hưởng ưu đãi thuế, Tổng hợp mẫu C/O theo từng FTA và Tự chứng nhận xuất xứ EVFTA/UKVFTA.